Бүгінде цифрлық технологиялар адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды.
Ұлытау облысының тұрғындары да күнделікті өмірде смартфон, мобильді қосымшалар, онлайн-банкинг, әлеуметтік желілер мен электрондық мемлекеттік қызметтерді кеңінен пайдаланады.
Жезқазғаннан Сәтбаевқа, Қаражалдан Жаңаарқаға дейінгі өңір тұрғындарының күнделікті тіршілігінде цифрлық кеңістіктің алатын орны артып келеді.
Бірнеше минут ішінде төлем жасауға, анықтама алуға, мемлекеттік қызметке жүгінуге, туыстармен байланысуға немесе қажетті ақпаратты іздеуге болады.
Алайда технология мүмкіндігі артқан сайын адамның жеке деректерін қорғау мәселесі де өзекті бола түсуде.
Жеке дерек дегеніміз не?
Көп жағдайда біз жеке деректі тек аты-жөніміз немесе телефон нөміріміз деп қабылдаймыз.
Шын мәнінде, адамның цифрлық кеңістіктегі деректері әлдеқайда көп.
Оған жеке басын куәландыратын құжаттардағы мәліметтер, мекенжай, телефон нөмірі, банк деректері, электрондық пошта, әлеуметтік желідегі ақпарат, фотосуреттер, геолокация және басқа да жеке мәліметтер жатады.
Бір қарағанда бөлек-бөлек болып көрінетін ақпараттар біріктірілген кезде адамның өмірі туралы өте көп мәлімет бере алады.
Мысалы, әлеуметтік желідегі бір жазба адамның қайда болғанын көрсетсе, келесі жарияланым оның қайда жұмыс істейтінін немесе кімдермен араласатынын аңғартуы мүмкін.
Сондықтан цифрлық кеңістікте жарияланған әрбір ақпаратқа жауапкершілікпен қарау маңызды.
Конституция және адамның жеке кеңістігі
Жаңа Конституцияда адамның жеке өміріне қол сұқпаушылық құқығы, жеке және отбасылық құпиясы, сондай-ақ дербес деректерін заңсыз жинаудан, өңдеуден, сақтаудан және пайдаланудан қорғау құқығы бекітілген.
Бұл қағидалар цифрлық технологияларды пайдалану жағдайларына да қатысты.
Яғни адамның құқығы смартфон экранының ар жағында аяқталмайды.
Керісінше, цифрлық технологиялар дамыған сайын бұл құқықтарды түсіну одан сайын маңызды бола түседі.
Ұлытау облысының тұрғындары нені ескеруі керек?
Күнделікті өмірде бірнеше қарапайым ережені есте сақтау жеткілікті.
Біріншіден — SMS арқылы келген құпия кодтарды ешкімге бермеу.
Екіншіден — банк картасының деректерін бөгде адамдарға жібермеу.
Үшіншіден — жеке құжаттардың суретін белгісіз адамдарға жолдамау.
Төртіншіден — әлеуметтік желіде жеке ақпаратты шамадан тыс жарияламау.
Бесіншіден — күмәнді сілтемелерді ашпау және белгісіз сайттарға деректер енгізбеу.
Ал ең маңыздысы — асықпау.
Интернеттегі алаяқтықтың көптеген түрі адамның дәл сол асығыстығын пайдаланады.
«Қазір жіберіңіз».
«Дереу растаңыз».
«Сіз сыйлық ұтып алдыңыз».
«Шотыңыз бұғатталады».
Осындай хабарламалар адамның қорқынышын немесе қызығушылығын пайдаланып, оны ойланбай әрекет жасауға итермелеуі мүмкін.
Сондықтан кез келген күмәнді жағдайда бірнеше секунд тоқтап, ақпаратты қайта тексеру керек.
Цифрлық қауіпсіздік — баршаға ортақ мәселе
Цифрлық қауіпсіздік тек жастарға немесе технологияны жақсы меңгерген адамдарға қатысты емес.
Ол ата-анаға да, балаға да, еңбек ұжымына да, кәсіпкерге де, мемлекеттік қызметшіге де, зейнеткерге де қатысты.
Ұлытау облысында цифрлық қызметтердің мүмкіндіктерін пайдалану артқан сайын тұрғындардың цифрлық сауаттылығының маңызы да арта береді.
Қауіпсіз цифрлық орта тек техникалық құралдармен қалыптаспайды.
Ол адамның саналы әрекетінен басталады.
Сілтемені баспас бұрын — ойлан.
Деректі бермес бұрын — тексер.
Құпия кодты сұраған адамға — сенбе.
Өйткені жеке дерек — жай ғана ақпарат емес.
Ол адамның жеке өмірінің бір бөлігі.
Ал жеке өмірді қорғау — азаматтың маңызды құқықтарының бірі.
🇰🇿 Ұлытау облысының әр тұрғыны цифрлық кеңістікте де өз құқықтарын білуі және өз қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарауы маңызды.
Құқығыңды біл.
Дерегіңді қорға.
Қауіпсіздікті әдетке айналдыр.
#ҰлытауОблысы #Жезқазған #Сәтбаев #Қаражал #Жаңаарқа #ЖаңаКонституция #ЦифрлықҚауіпсіздік #ЖекеДерек #ҚұқықтықСауаттылық
